Analiz ve raporlama
Bu rehber kimler için?
Bir araştırmanın, eğitimin veya projenin sonuçlarını başkalarıyla paylaşmanız gerekiyorsa yalnızca veriyi toplamak yetmez. Proje ortakları faaliyetlerin sonuçlarını, eğitmenler katılımcıların hangi konularda zorlandığını, araştırmayı izleyenler ise bulguların neye dayandığını görmek ister. Bu rehber; araştırmacılar, proje ekipleri, sivil toplum kuruluşları ve eğitim düzenleyenler için sonuçları anlaşılır biçimde sunmanın yollarını ele alıyor.
İlk ihtiyaç analizinden faaliyet değerlendirmesine, birden çok ölçümün birlikte izlendiği uzun süreli çalışmalara kadar aynı soru geçerlidir: Veriden öğrendiğiniz şey, onu kullanabilecek kişilere nasıl ulaşacak? Canlı rapor bu yolculukta veriyi görünür kılar; okurların seçtikleri grafiği paylaşabilmesi ise bulgunun sizin çevrenizin dışına çıkmasına yardımcı olabilir.
Önce kimin hangi sorusuna yanıt vereceğinizi belirleyin
Raporu açacak herkese aynı ayrıntı gerekmez. Proje yöneticisi faaliyetlere katılımı, eğitmen zorlanılan konuları, kamuoyu ise araştırmanın temel bulgusunu arayabilir. Raporun ana sayfasında üç veya dört temel soruyu seçip her birine uygun grafik, kısa açıklama ve gerekiyorsa ayrıntıya giden bir yol sunun.
Yalnızca elinizde var diye bütün soruları art arda grafikleştirmeyin.
Örneğin bir eğitimin değerlendirmesinde “Katılımcılar eğitimden memnun mu?” ile “Öğrendiklerini işlerinde kullanabiliyorlar mı?” farklı sorulardır. İlki eğitim çıkışında alınan geri bildirimle, ikincisi daha sonraki bir takip çalışmasıyla araştırılabilir. İki sonucu aynı raporda göstermek yararlıdır; ancak birinin diğerini kanıtladığını söylemek için ayrıca uygun bir araştırma tasarımı gerekir.
Okurun grafikleri yorumlayabilmesi için bağlamı verin
Raporun girişinde çalışmanın amacını, veri toplama dönemini, kimlere ulaşıldığını, yöntemi ve toplam yanıt sayısını açıklayın. Her grafikte sorunun tam olarak neyi ölçtüğü, kaç yanıt üzerinden hesaplandığı ve yüzde kullanılıyorsa paydanın kimlerden oluştuğu anlaşılabilsin. Bir filtre uygulandığında grafiğin hangi grubun yanıtlarını gösterdiğini ayrıca kontrol edin.
Birleşik Krallık Ulusal İstatistik Ofisinin veri görselleştirme ilkeleri de grafiklerin doğru, anlaşılır ve metinle desteklenmiş olmasını öneriyor.
Canlı raporda yeni yanıtlar geldikçe göstergeler değişebilir. Bu nedenle raporun güncel görünümüyle daha önce indirilen bir görsel veya video aynı tarihteki veriyi göstermeyebilir. Bulguların temsil gücü, neden sonuç ilişkisi ve çalışma sınırları, yalnızca grafiğe bakılarak belirlenmez; bunları yöntem notunda açıkça belirtin.
Farklı çalışmaları tek raporda nasıl gösterirsiniz?
Bir projede kısa saha yoklaması, kapsamlı ihtiyaç araştırması ve puanlı değerlendirme ayrı anketler olarak yürütülebilir. Nuvopoll'de QuickPoll, gelişmiş anket ve değerlendirmelerden seçtiğiniz grafik ve sayıları aynı canlı rapora alabilirsiniz. Böylece okur, tek raporda farklı aşamaların sonuçlarını görür.
Her bileşenin hangi çalışmadan geldiğini görünür tutun; farklı anketlerin yanıtlarını tek bir katılımcı kaydıymış gibi sunmayın.
Aynı rapora bağlanan çalışmalarda gerçekten ortak soru ve seçenek kimlikleri varsa ilgili sayılar birleştirilebilir. Ayrı bir çalışmadan veri alan bileşen ise kendi kaynağından beslenir. Ana raporda bir filtre seçildiğinde o bileşen filtreyle yeniden hesaplanmaz; bu durum okura ayrıca gösterilir.
Paylaşmadan önce bütün filtreleri ve bileşenlerin hangi çalışmayı gösterdiğini deneyin. Farklı çalışmalardaki toplam yanıt sayısı, tekil kişi sayısı anlamına gelmeyebilir. Farklı çalışmaların raporda nasıl yer aldığını inceleyin.
Grafiğe araştırmacının yorumunu ekleyin
Bazen grafiğin yanında iki cümlelik bir not yeterlidir. Yöntem veya sonuç kısa bir sözlü açıklamayla daha iyi anlaşılacaksa Nuvopoll'de seçtiğiniz rapor bileşenine Sesli Araştırmacı Yorumu ekleyebilirsiniz. En fazla iki dakikalık bir kayıt yapabilir veya hazırladığınız ses dosyasını yükleyebilirsiniz.
Okur grafiği incelerken isterse bu yorumu dinler; ses, katılımcıların ankete verdiği sesli yanıtlarla karıştırılmamalıdır.
Yorumda yalnızca grafiğin üzerindeki sayıları okumak yerine bulgunun neden önemli olduğunu, hangi karşılaştırmanın dikkat çektiğini ve hangi sonucun çıkarılamayacağını anlatın. Ses dinleyemeyen veya dinlemek istemeyen okur için temel açıklamayı yazılı olarak da bırakın. Sesli yorum özelliğini inceleyin.
Okur ilgisini çeken grafiği nasıl paylaşır?
Raporun tamamını herkes aynı nedenle açmaz. Bir okurun ilgisini tek bir grafik çekebilir. Nuvopoll'de rapora erişimi olan okur, bu grafiğin paylaş düğmesinden kaynağı belirtilen bir görsel hazırlayıp kendi çevresiyle paylaşabilir.
Grafiğe araştırmacının sesli yorumu eklenmişse okur onu animasyonlu bir MP4 videoya da dönüştürebilir. Videoda sütunlar, çubuklar veya halkalar dolarken araştırmacının açıklaması duyulur; okur kare (1:1) veya dikey (9:16) biçimi seçebilir.
Okur videoyu indirir ve paylaşmak istediği gönderiye kendisi ekler; sosyal medya hesabına otomatik video yüklenmez. Böylece araştırmacı her grafik için ayrı bir tanıtım videosu hazırlamak zorunda kalmadan, raporu inceleyen kişiler kendileri için anlamlı buldukları sonucu kaynağıyla dolaşıma sokabilir. Kimlerin rapora ve filtrelere erişebileceği, rapor için belirlediğiniz erişim koşullarına bağlıdır.
Tek bir grafiği paylaşırken bağlamı koruyun
Rapordan ayrılan bir grafik dikkat çekebilir; fakat başlığı, yanıt sayısı veya soru metni eksikse kolayca yanlış yorumlanabilir. Paylaşacağınız görsel veya videoyla birlikte çalışma adını, verinin tarihini, grafiğin hangi soruya dayandığını, yanıt sayısını ve gerekiyorsa uygulanan filtreyi belirtin. Sözlü yorum bu bilgileri destekleyebilir; yöntem notunun yerini bütünüyle almaz.
Yeni yanıtlarla güncellenen sonuçlar için, erişim koşulları uygunsa canlı rapora da bağlantı verin.
Örneğin gönderi metninizi şöyle kurabilirsiniz: “Bu grafik [çalışma adı] araştırmasının [tarih] itibarıyla [yanıt sayısı] yanıtını gösteriyor. Grafikte [soru veya gösterge] yer alıyor. Araştırmacının açıklamasını videoda dinleyebilir, yöntem ve güncel sonuçlar için canlı raporu açabilirsiniz: [bağlantı].” Köşeli parantezlerdeki bilgileri gerçek çalışmanızla doldurun; bulgunun gösterdiğinden daha geniş bir sonuç ileri sürmeyin.
Proje sonuçlarının duyurulmasında nasıl kullanılır?
Bir projede sonuçları duyurmak için “raporu yayımladık” demek çoğu zaman yeterli değildir. Hangi bulgunun proje ortaklarına, katılımcılara, uygulayıcılara veya daha geniş bir kitleye ulaşacağını; hangi kanalda, ne zaman ve hangi açıklamayla paylaşılacağını planlayın. Erasmus+ Program Rehberi proje sonuçlarının iletişiminde hedef kitle, kanal, zamanlama ve göstergelerin düşünülmesini ister.
Avrupa Araştırma Yürütme Ajansı ise sonuçların duyurulmasıyla başkalarının bunları gerçekten kullanmasını ayrı süreçler olarak ele alır.
Canlı rapor, kaynağı belli görseller ve araştırmacının sesli yorumunu içeren videolar bulguların anlaşılmasına ve yayılmasına yardımcı olabilir. Bir grafiğin paylaşılmış olması, sonucun bir kurumun kararında kullanıldığı anlamına gelmez. Yayılımı değerlendirirken yalnızca görüntülenme sayısını değil, doğru kişilere ulaşılıp ulaşılmadığını ve bulgunun nasıl kullanıldığını da ayrıca inceleyin.
Bu yaklaşım bir AB projesiyle sınırlı değildir; yerel bir çalışma, kurum içi araştırma veya bağımsız bir girişim için de geçerlidir.
Yayımlamadan önce son kontrol
- Doğruluk: Her grafiğin soru metnini, yanıt sayısını, paydasını, tarihini ve varsa filtresini kontrol edin. Ayrı çalışmalardan gelen bileşenlerin kaynağı açık mı?
- Anlaşılabilirlik: Başlık ve kısa açıklama, grafiğe ilk kez bakan birinin ne gördüğünü anlamasına yetiyor mu? Sesli yorumdaki temel bilgi yazıda da bulunuyor mu?
- Erişim ve mahremiyet: Kamuya açık raporla yalnızca ekip üyelerinin göreceği ayrıntıları ayırın. Küçük grupların kimliğini ortaya çıkarabilecek kırılımları, açık yanıtları ve sesli yorumları ayrıca inceleyin. Ortakları rapora görüntüleyici veya düzenleyici olarak eklerken yetkilerini gözden geçirin.
- Paylaşım: Mobil ekranda raporu açıp okurun gördüğü akışı deneyin. Bir görseli ve sesli yorumlu videoyu indirip kaynak, başlık ve bağlantının paylaşımda anlaşılır kaldığını kontrol edin.
Bir başlangıç görmek isterseniz Nuvopoll ile hazırlanmış gerçek bir canlı raporu inceleyebilirsiniz. Kendi çalışmanızı tasarlarken canlı raporun özelliklerine ve proje izleme rehberine bakabilirsiniz. Nuvopoll'de denemek isterseniz kaydolup kendi anketinizi oluşturabilirsiniz.
Nuvopoll’de anketinizi oluşturup paylaşmaya uygun grafik ve açıklamaları canlı raporda düzenleyebilirsiniz.