Araştırma rehberi · İlk adım
Bu rehber; proje hazırlayan kuruluşlar, STK'lar, eğitim ekipleri ve kendi araştırmasını yürüten kurumlar için yazıldı. Yeni bir işe başlamadan önce, devam eden bir faaliyeti değiştirmeyi düşünürken veya bir sonraki dönem için öncelik belirlerken kullanabilirsiniz. Amaç, yalnızca kaç kişinin bir seçeneği işaretlediğini görmek değil; hangi grubun neye ihtiyaç duyduğunu, katılımın önündeki engelleri ve hangi kararı vermek için hâlâ bilgiye ihtiyaç duyduğunuzu anlamaktır.
İyi bir çalışmanın sonunda elinizde her sorunu çözen bir formül bulunmaz. Kimi dinlediğinizi, ne öğrendiğinizi, bulguların sınırını ve buna dayanarak hangi adımı atacağınızı açıklayabilirsiniz. Fon başvurusu hazırlıyorsanız bu bilgiler gerekçenizi güçlendirebilir; bir anket yapmak kendi başına başvuru koşulu veya destek alma garantisi değildir.
Ankete başlamadan önce hangi kararı vereceğinizi belirleyin
Örneğin gençlere yönelik yeni bir beceri eğitimi düşünüyorsunuz. Konuyu seçmiş olabilirsiniz; ancak gençlerin eğitime ihtiyaç duyup duymadığını, benzer eğitimlere neden katılmadığını veya hangi saatlerin uygun olduğunu henüz bilmiyorsunuz. Bu üç sorunun yanıtı aynı değildir.
Birinde içerik, diğerinde ulaşım ya da program saati değişebilir.
Bu yüzden ilk cümleyi “Eğitim açacağız” diye değil, “Hangi bilgi eğitim kararımızı değiştirebilir?” diye kurun. Konuyla ilgili mevcut katılım kayıtları, önceki değerlendirmeler ve görüşmeler varsa onlara da bakın. Anket, ihtiyaç araştırmasının tek kaynağı olmak zorunda değildir.
GASCA projesinde Türkiye ve Almanya'daki konaklama işletmelerine yönelik veri koruma eğitimi hazırlanacaktı. Araştırma sorusu yalnızca “Eğitim ister misiniz?” değildi: İşletmeler ve çalışanlar veri korumada hangi konuları biliyor, günlük işlerinde nerede zorlanıyor ve eğitimin hangi konulara ağırlık vermesi gerekiyor? Bu sorular için anketler ve görüşmeler proje başvurusunda ayrı bir araştırma faaliyeti olarak planlandı.
Veri toplama ve raporlama, proje kabul edildikten sonra yürütüldü.
Araştırma raporu, Türkiye'deki 22 ve Almanya'daki 8 işletmeden gelen verileri ve ekip görüşmelerini değerlendirdi. Bulgular eğitim içeriğini şekillendirmeye yardımcı oldu. Otuz işletmeyle yapılan bu çalışma, iki ülkedeki bütün konaklama sektörünü temsil eden bir araştırma olarak sunulamaz.
İhtiyaç analizi anketini beş adımda hazırlayın
- Öğrenmek istediğiniz şeyi yazın
Mevcut durum, karşılaşılan güçlükler ve öncelikler için ayrı araştırma soruları belirleyin. “Gençler eğitim istiyor mu?” sorusu yerine “Hangi konuda desteğe ihtiyaç duyuyorlar ve katılmalarını ne engelliyor?” diye sorun.
- Kimin yanıtını aradığınızı belirleyin
Yaş, yerleşim yeri, dil veya deneyim gibi çalışmanız için gerçekten önemli ayrımları seçin. Yalnızca kurumunuzun takipçilerine ulaşırsanız kurumunuzu hiç tanımayan kişilerin deneyimini kaçırabilirsiniz. Hangi gruba nasıl ulaşacağınızı anketi yayımlamadan planlayın.
- Her soruda tek bir konuyu ele alın
“Eğitim saatleri ve içerik uygun muydu?” gibi iki ayrı konuyu tek soruda toplamayın. Mümkünse yakın zamanda yaşanmış bir deneyimi sorun; seçeneklere “diğer” ve gerekiyorsa “bilmiyorum” ekleyin. Yalnızca gerekli kişisel bilgileri isteyin.
Soru ve seçenekleri yazarken tarafsız soru örneklerine bakabilirsiniz.
- Soruları küçük bir grupla deneyin
Hedef gruptan birkaç kişinin soruları nasıl anladığını dinleyin. Kullanılan terimler açık mı, seçenekler yeterli mi, anket mobil telefonda rahat yanıtlanıyor mu? Soruları farklı dillerde kullanacaksanız yalnızca sözcükleri değil, aynı anlamı koruyup korumadıklarını da kontrol edin.
- Katılımı ve yorumlamayı birlikte planlayın
Anket bağlantısı, QR kodu, davet veya anketörlü saha yolunu çalışmaya göre seçin. Hangi kanaldan, hangi tarihlerde ve kaç yanıt aldığınızı kaydedin. Sonuçları hangi alt gruplar için inceleyeceğinizi ve hangi bulgunun hangi kararı etkileyeceğini önceden yazın.
Örnek ihtiyaç analizi anketi soruları
Aşağıdaki sorular, gençlere yönelik bir beceri eğitimi planlama örneğine aittir. Alanı, seçenekleri ve hitap biçimini kendi çalışmanıza göre değiştirin. Her soruyu sırf örnek listede bulunduğu için kullanmanız gerekmez.
Yanıt seçenekleri ve her sorunun yardımcı olduğu kararlarla birlikte 12 soruluk eğitim ihtiyaç analizi anketi örneğini kullanabilirsiniz. Soru metnini indirip çalışanlara, gençlere veya proje katılımcılarına uyarlayın.
Mevcut durum
- Son altı ayda [konu] hakkında bir eğitime veya atölyeye katıldınız mı? (Evet / Hayır)
- Bu dönemde katılmak isteyip katılamadığınız bir eğitim oldu mu? (Evet / Hayır)
Katılımın önündeki engeller
- İkinci soruya “Evet” diyenlere: Katılamamanızın en önemli nedeni neydi? (Saat, ulaşım, ücret, dil, konunun uygun olmaması, eğitimden haberim olmaması, başka bir neden)
- Size uygun bir eğitim düzenlense hangi biçimde katılmanız daha kolay olurdu? (Yüz yüze / Çevrim içi / Karma / Benim için fark etmez)
- Katılabileceğiniz günler hangileri? (Birden fazla seçim yapılabilir.)
Öncelik ve öneri
- [Konu] alanında en çok hangi bilgi veya beceriyi geliştirmek istersiniz? (Ön görüşmelerle belirlenmiş seçenekler ve “Başka” alanı.)
- Bu konuda destek almak şu anda sizin için ne kadar öncelikli? (Hiç öncelikli değil – Çok öncelikli değil – Kararsızım – Öncelikli – Çok öncelikli)
- Burada sormadığımız, katılımınızı zorlaştıran başka bir durum veya öneriniz var mı? (İsteğe bağlı açık yanıt.)
Üçüncü soru yalnızca ikinci soruya “Evet” diyenlere gösterilir. “Hayır” diyenler doğrudan dördüncü soruya geçer. Böylece katılamadığı bir eğitim olmayan kişiye katılamama nedeni sorulmaz. Bu tür koşulları ne zaman kullanacağınızı ve her yanıt yolunu nasıl deneyeceğinizi anket akışı yazısında anlatıyoruz.
Çalışmanın amacı gerektiriyorsa yaş aralığı veya bölge gibi birkaç ek soru sorabilirsiniz; bunların ne işe yarayacağını önceden belirleyin. Bütün soruları aynı biçimde ve aynı dilde sunmak yerine hedef grubun koşullarını düşünün.
Yanıtlardan nasıl bir karar çıkar?
Önce her sorunun yanıt sayısına ve yanıtsız bırakılma durumuna bakın. Ardından bulguları gerçekten karar vereceğiniz gruplar bakımından inceleyin. Örneğin bir bölgede ulaşım, başka bir bölgede saatler öne çıkıyorsa aynı etkinlik düzeni herkese uymayabilir.
Açık yanıtlar, önceden düşünmediğiniz bir engeli görmenizi sağlayabilir.
Kim yanıtladı? Hedef grup, yanıt sayısı, tarih ve katılım kanalları. Ne öğrendik?
Öne çıkan ihtiyaçlar, engeller ve gruplar arasındaki farklar. Ne yapacağız? Hangi içerik veya uygulama kararı değişecek?
Neyi henüz bilmiyoruz? Ulaşamadığımız gruplar ve sonraki araştırma ihtiyacı.
Bu düzen, bulguyla öneriyi birbirinden ayırır. Katılımcıların tercih ettiği bir eğitim biçimi, o eğitimin öğrenme sonucunu kanıtlamaz. Eğitimi uyguladıktan sonra öğrenmeyi veya memnuniyeti ayrıca ölçmeniz gerekir.
Bulguların sınırını nasıl anlatırsınız?
Bağlantıyı gönüllü olarak dolduran veya bir reklam üzerinden gelen kişiler, hedef grubun tamamını kendiliğinden temsil etmez. Reklamda hedef kitle seçmek de örneklemi tek başına temsilî hâle getirmez. Sonuçları paylaşırken toplam yanıt sayısını, toplama tarihini, kullanılan kanalları ve hangi gruplara ulaşılamadığını belirtin. “Katılımcılar arasında” gördüğünüz bir oranı bütün gençlerin ya da bütün kurumların görüşü gibi yazmayın.
İhtiyaç analizinin amacı her zaman genel nüfus için istatistik üretmek değildir. Bazen karar vermeden önce doğru kişileri dinlemek ve hangi varsayımın doğrulanmadığını görmek yeterlidir. Daha güçlü bir genelleme istiyorsanız örneklem ve erişim yöntemini buna göre ayrıca tasarlamanız gerekir.
Nuvopoll ihtiyaç araştırmasında nasıl yardımcı olur?
GASCA araştırması Nuvopoll kurulmadan önce yapıldı. Aşağıdaki araçlar o projede kullanılmış özellikler olarak değil, benzer bir çalışmayı bugün Nuvopoll'de nasıl yürütebileceğinizin örneği olarak anlatılıyor.
Hangi soruya yanıt aradığınıza ve kimlere ulaşmanız gerektiğine siz karar verirsiniz. Nuvopoll, bu kararları uygulamak için anketi hazırlama, katılımcıya ulaştırma, yanıtları izleme ve bulguları paylaşma araçlarını bir araya getirir.
Fikrinizi anket taslağına dönüştürün
Araştırma amacınızı bir cümleyle yazabilir veya elinizdeki uzun soru taslağını aktarabilirsiniz. Yapay zekâ destekli araç düzenlenebilir bir anket taslağı oluşturur. Ardından görsel editörde soru metinlerini, yanıt seçeneklerini ve koşullu akışı gözden geçirirsiniz.
İlk görüşü almak için en fazla beş soruluk QuickPoll, farklı gruplara farklı sorular yönelteceğiniz daha kapsamlı bir çalışma için gelişmiş anket kullanabilirsiniz. Yapay zekânın önerdiği soruların araştırma amacına uygunluğuna son kararı siz verirsiniz.
Farklı dillerde aynı çalışmayı yürütün
Katılımcılar farklı diller konuşuyorsa anketin dil sürümlerini hazırlayabilirsiniz. Nuvopoll, desteklenen dillerde yapay zekâ çevirisi destekler; toplam 140 dil ve dil varyantında anket metni düzenlenebilir. Her dilde soruların aynı anlama gelip gelmediğini kontrol ettikten sonra dil bağlantılarını yayımlarsınız.
Yanıtlar ayrı dosyalara dağılmaz; aynı çalışmanın ortak veri tablosunda toplanır. Çok dilli anketin nasıl kurulduğunu ayrıca inceleyebilirsiniz.
Hedef gruba uygun kanallardan ulaşın
Anketi bağlantı, karekod veya davetle paylaşabilirsiniz. Mevcut takipçileriniz dışında bir gruba ulaşmanız gerekiyorsa kendi sosyal medya reklam hesabınızın hedefleme araçlarını kullanabilirsiniz. Çevrim içi katılımın yetersiz kaldığı bir çalışmada anketörleri bölgelere ve hedeflere atayıp tamamlanan görüşmeleri izleyebilirsiniz.
Yanıtların hangi kanaldan geldiğini görmek, eksik kalan grupları fark etmenize yardımcı olur. Hedefli reklam veya anketörlü saha tek başına temsilî bir örneklem oluşturmaz; yöntemi araştırma amacına göre ayrıca planlayın.
Yanıtları inceleyin ve sonucu paylaşın
Toplanan yanıtları veri tablosunda inceleyebilir, uygun bulguları grafik ve sayı kartlarıyla canlı raporda gösterebilirsiniz. İhtiyaç araştırmasından sonra ayrı bir QuickPoll veya değerlendirme yaparsanız bu çalışmaların seçtiğiniz sonuçlarını kaynaklarını belirterek aynı rapor sayfasında sunabilirsiniz; yanıt tabloları birbirine karışmaz. Daha ayrıntılı çözümleme için veriyi CSV veya değişken etiketlerini içeren SPSS .sav dosyası olarak dışa aktarabilirsiniz.
Katılımcı verilerini baştan düşünün
İhtiyaç araştırmasında ad veya iletişim bilgisi gerçekten gerekli mi, yanıtları kim görecek, katılımcıya ne anlatacaksınız? Nuvopoll'ün aydınlatma ve rıza ekranları ile erişim yetkisi ayarları bu kararları uygulamanıza yardımcı olur. Araştırmayı kendi adına yürüten kuruluş, hangi kişisel veriyi hangi amaçla işleyeceğine ve hangi hukuki koşullara dayanacağına karar vermelidir.
Bu özellikler araştırmayı yürütmeyi kolaylaştırır; ihtiyaçların nasıl tanımlanacağına, örneklemin yeterli olup olmadığına ve sonuçlardan hangi kararın çıkarılacağına araştırma ekibi karar verir.
Fikirden anket taslağına · Katılımcıya ulaşma yolları · Öğrenmeyi önce ve sonra ölçme · Projelerde araştırma
Yöntem kaynakları
Bu rehberdeki araştırma adımları için CDC'nin ihtiyaç analizi rehberinden yararlanıldı. Proje başvurusu bağlamı için Erasmus+ İş Birliği Ortaklıkları program rehberine bakabilirsiniz. GASCA örneği, kabul edilen başvuru ve Mayıs 2024 araştırma raporuna dayanır; çalışmanın ayrıntıları ayrıca anlatılıyor.
Program rehberi belirli başvuru türlerine ilişkindir; bu yazıdaki yöntem bütün araştırmalarda kullanılabilir.
Bütün rehberlere dön · Yazılara dön
Araştırma amacınızı ve hedef grubunuzu belirleyip anketinizi hazırlayın. Nuvopoll’de soruları düzenleyebilir, yanıtları toplayabilir ve uygun bulguları paylaşabilirsiniz.